คำพูดที่ว่าเมือง ไทยคือประเทศที่มียอดผู้ดื่มสุรามากเป็นอันดับ 5 ของโลก ดูจะเป็นข้อเท็จจริงที่ขัดแย้งอย่างสิ้นเชิง กับความเข้าใจอีกข้อที่ถูกปลูกฝังมาตั้งแต่ครั้งบรรพบุรุษว่า สยามมีพระพุทธศาสนาเป็นประจำชาติ
        
       
       เพราะข้อปฏิบัติพื้นฐานอย่างหนึ่งที่ทุกคน ท่องจำเป็นนกแก้วนกขุนทองตั้งแต่เด็กก็คือ ศีล 5 ซึ่งหนึ่งในนั้นก็มีระบุไว้ชัดเจนว่า ชาวพุทธที่ดีควรละเว้นการบริโภคน้ำเมาอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท แต่กลับมีผู้ละเมิดข้อห้ามถึง 15 ล้านคนหรือ 1 ใน 4 ของประชากรเลยทีเดียว
       
       จากปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นนี้เอง ทำให้ในปี 2546 หน่วยงานจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็น สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) หรือสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) เกิดความคิดว่า น่าจะหยิบจับช่วงเทศกาลเข้าพรรษา ซึ่งถือเป็นช่วงเวลาสำคัญของชาวพุทธ มาทำเป็นกิจกรรมรณรงค์สักอย่าง เพื่อลดปริมาณการดื่มของคนไทยให้น้อยลงกว่านี้
       
       โดยผลสำรวจของศูนย์วิจัยเอแบคโพล ก็พบว่า ปริมาณนักดื่มที่เข้าร่วมโครงการงดเหล้าเข้าพรรษามีทิศทางที่สูงขึ้นอย่าง ต่อเนื่อง โดยในปีแรกมีผู้เข้าร่วมกิจกรรมมากถึง 40.4 เปอร์เซ็นต์ แบ่งเป็นนักดื่มที่งดเหล้าตลอด 3 เดือนเท่ากับ 19.8 เปอร์เซ็นต์ และงดเหล้าเป็นบางช่วงเท่ากับ 20.6 เปอร์เซ็นต์ แถมในแต่ละปีตัวเลขนี้ก็ยังขยับขึ้นเรื่อยๆ ปีละประมาณ 1 เปอร์เซ็นต์
       
       ผลที่แสดงออกมานี้ ก็ทำให้เกิดข้อสงสัยว่า ตกลงแล้วคนไทยเลิกเหล้าเองไม่เป็นหรืออย่างไร ทำไมต้องใช้กิจกรรมช่วยด้วย และที่สำคัญ โมเดลที่ว่านี้จะสร้างความเปลี่ยนแปลงให้แก่สังคมไทยอย่างที่หลายคนคาดหวัง ไว้หรือไม่ หรือจะเป็นเพียงแค่วาระชั่วคราวที่มีผลแค่ 3 เดือนอย่างชื่อโครงการที่ว่า 'งดเหล้าเข้าพรรษา' กันแน่

       สังคมเปลี่ยน เหล้าก็เปลี่ยน
       
       ปฏิเสธไม่ได้ว่า เมื่อความเจริญแบบโลกตะวันตกกล้ำกรายมาสู่สังคมไทยมากขึ้น อะไรหลายอย่างในเมืองไทยก็เปลี่ยนแปลงไป อย่างเรื่องการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ก็เช่นกัน เพราะหากสังเกตถึงอัตราที่เจริญเติบโตของบริษัทผู้ผลิตสุราจะพบว่าสูงมาก ถึงขนาดมีเงินไปอุดหนุนสโมสรฟุตบอลชื่อดังในต่างประเทศเลยด้วยซ้ำ
       
       ไม่เพียงแค่นั้น ด้วยสภาพแวดล้อมทางสังคมที่เป็นใจ จากเดิมที่มีผับบาร์ไม่กี่แห่ง แต่ตอนนี้มีเกลื่อนถนน แม้แต่รอบๆ สถานศึกษาเองก็มีเต็มไปหมด พิสูจน์ได้จากคำพูดของ พระมหาอมรมิตร คัมภีรธมฺโม แห่งวัดถ้ำพระธาตุเมืองเทพ จังหวัดอุทัยธานี ซึ่งจัดกิจกรรมงดเหล้าเข้าพรรษามาแล้วหลายปี ที่บอกว่า ทุกวันนี้อายุของผู้ดื่มสุราในเมืองไทยค่อนข้างต่ำลงเรื่อยๆ ที่สำคัญวัตถุประสงค์จากเดิมก็เปลี่ยนไป จากเดิมที่ดื่มแก้เหนื่อย ก็กลายเป็นการกินเพื่อเมา หรือเพื่อความบันเทิงมากขึ้นเรื่อยๆ
       
       “อาตมาคิดว่า ผู้ใหญ่ทุกวันนี้ เขาหันมาใส่ใจสุขภาพมากขึ้น บางคนเลิกกินไปเลย ที่สำคัญปกติช่วงเข้าพรรษาเขางดกันอยู่แล้ว เพราะมันเป็นช่วงของหน้าฝน เป็นฤดูที่เขาจะต้องลงทุนเยอะมาก เพาะอย่างลืมว่าคนไทย 70 เปอร์เซ็นต์ยังเป็นเกษตรกรอยู่
       
       “แต่สิ่งที่กลับกัน ก็คือเราเห็นภาพของเด็กมหาวิทยาลัย พวกเด็กที่ยังไม่สามารถหาเงินได้ แต่มานั่งกินกันเต็มไปหมด ทั้งๆ ที่หากเป็นสมัยก่อน เด็กอายุ 18-20 ปี ยังไม่เสพของมึนเมาเหล่านี้กันหรอก หรือมีใครคิดริลองก็มักจะมีผู้หลักผู้ใหญ่คอยว่ากล่าวตักเตือนอยู่เสมอ แต่พอมายุคนี้ สถานการณ์ก็กลับตาลปัตร ภาพเหล่านี้กลายเป็นเรื่องปกติมากๆ”
       
       ที่สำคัญบทบาทของพระพุทธศาสนาเองก็ด้อยลงเรื่อยๆ จนทุกวันนี้อาจจะเรียกได้ว่า วันโกน-วันพระ เป็นวันที่ชาวพุทธลืมเลือนไปเรียบร้อยแล้ว ขณะที่วันเสาร์-อาทิตย์ กลับกลายเป็นวันอบายมุขที่ทุกคนไปดื่ม ไปเที่ยวแทน ซึ่งเมื่อทัศนคติเหล่านี้เริ่มฝังลงไปในสังคมมากขึ้นเรื่อยๆ สุดท้ายก็จะกลายเป็นปัญหาเรื้อรังที่อยากจะแก้ไขได้
       
       “การดำเนินวิถีชีวิตของคนมัน เปลี่ยนไปหมด จากเดิมพอถึงวันหยุด เขาก็จะไปทำบุญร่วมกัน อย่างทางอีสาน เขามีฮีตสิบสอง คลองสิบสี่ ทุกเดือนเขาจะมีกิจกรรมระดับชุมชนร่วมกัน ซึ่งมันสร้างความสัมพันธ์ให้แก่คน ทำให้ทุกคนช่วยเหลือกัน แต่เดี๋ยวนี้วิถีเหล่านี้มันหายไปแล้ว กลายเป็นว่าต่างคนต่างอยู่ ยิ่งในเมืองใหญ่ด้วยแล้ว ก็ยิ่งเห็นชัด
       
       “ที่สำคัญโฆษณาไทยก็เปลี่ยน ไป เพราะเล่นกับจิตใต้สำนึกคนดู อย่างเรื่องเหล้านี้ก็พยายามจะขายว่ามันเป็นเรื่องของความสนุกสนาน เป็นเรื่องของน้ำใจเพื่อน เป็นเรื่องของการช่วยเหลือกัน และพออัดเรื่องพวกนี้เข้าไปมากๆ มันก็จะเข้าไปสร้างค่านิยมให้แก่คนดู โดยเฉพาะเด็กๆ จนเกิดเป็นความชินชา”
       

       
       เปิดใจคน ลด-ละ-เลิก
       
       ฟังความคิดของคนทำโครงการไปแล้ว คราวนี้ก็ถึงเวลาของประชาชนทั่วไปบ้าง เพื่อจะได้เห็นภาพอย่างชัดเจนว่า แต่ละคนมองโครงการนี้เป็นเช่นไร โดยได้บุคคล 3 คน มาร่วมพูดคุย ไม่ว่าคนที่ไม่เคยเข้าร่วมโครงการเลย คนที่เข้าแล้ว แต่เลิกชั่วคราวเฉพาะเข้าพรรษา รวมถึงคนที่ตัดสินใจเลิกดื่มเหล้าตลอดชีวิต
       
       งดเฉพาะช่วง
       
       เทียมศักดิ์ ทองสุข ข้าราชการครูประจำโรงเรียนมัธยมในจังหวัดชลบุรี หนึ่งในผู้เข้าร่วมโครงการงดเหล้าเข้าพรรษา กล่าวว่าได้ใช้โอกาสในช่วงเข้าพรรษานี้งดดื่มมานานหลายปีแล้ว เพราะถือเป็นช่วงที่จะได้ถือศีลห้าไปในตัว
       
       “ผมงดดื่มมา 20 กว่าปีแล้ว เพราะไม่อยากจะทำผิดศีลผิดธรรมในช่วง 3 เดือนนี้ เราก็กินกันถึงวันอาสาฬหบูชา พอเข้าพรรษาแรม 1 ค่ำเราก็ไม่ยุ่งแล้ว หยุดทั้งหมด ทำอย่างนี้มาเรื่อยๆ จนเป็นนิสัย แล้วพวกเพื่อนๆ ในก๊วนทุกคนก็จะเลิกหมด มันเป็นสัจจะต่อกัน สามารถพูดได้เต็มปากเต็มคำว่าช่วงนี้เข้าพรรษานะ ใครอย่ามายุ่ง”
       
       สำหรับข้อดีของการหยุดพัก เทียมศักดิ์บอกว่า อย่างแรกก็คือ ทำให้ร่างกายเราได้พักผ่อน ถือเป็นการพักฟื้นตับ หลังจากต้องผจญกับฤทธิ์แอลกอฮอล์มานาน 9 เดือน ที่สำคัญยังถือเป็นการประหยัดเงินไปได้หลายร้อยบาท เพราะไม่ต้องไปลงทุนกับเรื่องนี้เลย
       
       แต่ทว่า เทียมศักดิ์ก็เล่าต่อว่า กิจวัตรที่ทำนี้เฉพาะช่วงเข้าพรรษาเท่านั้น เพราะพอออกพรรษาก็กลับไปกินใหม่โดยให้สาเหตุว่า ต้องเข้าสังคม พบปะเพื่อนฝูง แม้จะรู้อยู่ว่า กินไปแล้วเสียสุขภาพก็ตาม
       
       งดไปเลย
       
       คนจำนวนมากมองว่าช่วงเข้าพรรษาเป็นโอกาสดีที่ได้ชำระล้างร่างกายจากภายใน เอาแอลกอฮอล์ออกไป รัฐ จำปามูล วัย 28 ปี ก็เป็นคนหนึ่งที่คิดเช่นนั้น แต่ปัจจุบันเขาไปไกลกว่า ด้วยการงดเหล้าถาวร
       
       “แรกๆ เลยก็เริ่มงดเฉพาะช่วงเข้าพรรษา ทำมาได้ 4-5 ปีแล้ว เพราะช่วงเพิ่งจบเริ่มทำงาน สุขภาพมันไม่ค่อยดี เมื่อก่อนตอนอยู่มหาวิทยาลัยก็กินหนักๆ ได้ พอเริ่มทำงานแล้วกินหนักๆ มันก็แย่ เราเลยยึดช่วงเข้าพรรษาเป็นช่วงคลีนตัวเอง ซึ่งมันก็ดีต่อสุขภาพจริงๆ พอทำจริงๆ แล้วมันก็ได้เรื่องสติ ได้เรื่องสมาธิด้วยแหละ
       “คือเราไม่กล้าที่จะงดไปเลย จริงๆ มันเหมือนกับว่าคนที่เคยกินเขาก็จะติดนะ มันไม่เชิงติดเหล้า มันติดการอยู่กับเพื่อน มันสนุก มันก็เป็นอารมณ์แบบว่าเรายังอยากเที่ยวอยากสนุกอยู่ เวลาไปผับถ้าไม่กินมันก็เหมือนกับว่าไปนั่งเฉยๆ ตอนแรกก็คิดอย่างนั้นไง คิดซะว่าพัก 3 เดือน แต่พอเรางดเฉพาะช่วงเข้าพรรษามาหลายปี เราก็รู้สึกว่าเวลาเรานั่งกับวงเหล้า เราสามารถนั่งได้โดยที่ไม่ต้องกิน ความอยากมันหายไป ตอนแรกเพื่อนๆ มันก็แขวะแหละ แต่ต่อมามันก็เข้าใจ เรานั่งกินมิกซ์นี่มันแพงกว่าเหล้าอีกนะ”
       
       ไม่งดเลย
       
       แม้ใครต่อใครจะพากันเอาช่วงเข้าพรรษา 3 เดือนมาเป็นช่วงเวลาของการปลอดเหล้า แต่ดรีม หญิงสาววัย 23 ปี ที่เคยลองงดเหล้าเข้าพรรษาอยู่ 1 อาทิตย์ ก็คิดได้ว่าตนเองไม่มีความจำเป็นต้องหยุดดื่มแต่อย่างใด
       
       “เราไม่เห็นความจำเป็นว่า จะต้องงดในช่วงนี้ ถ้าจะไม่กินก็คือไม่กิน มันไม่จำเป็นต้องไม่กินเพราะกรณีนี้ แล้วพอออกพรรษากลับมาก็กินแหลกลาญ เราคิดว่าถ้าอยากจะเลิกก็เลิก แล้วเราไปกินเพื่อการสังสรรค์ เอาสนุก ไม่ได้กินจนเมาคลุ้มคลั่ง ไม่ได้กินเพราะติดเหล้า อย่างตัวเองก็ออกไปดื่มกับเพื่อนแค่เดือนละครั้งสองครั้งเท่านั้น ถ้ากินแล้วติดมันก็ไม่ดี คือถ้ากินทุกวันมันก็ไม่ควรนะ ออกไปเที่ยวทีก็ครั้งละพันแล้ว ออกบ่อยๆ ก็จะไม่มีเงินเอาไปทำอย่างอื่น”
       
       แต่ถึงแม้ตนเองจะไม่ได้งดเหล้าเหมือนคนอื่น แต่เธอก็ยินดีที่เห็นคนรอบตัวใช้ช่วงเวลาเข้าพรรษางดเหล้ากัน
       
       “ก็คงมีประโยชน์กับคนที่หยุดนะ พอไม่กินปุ๊บมันก็มีสติมากขึ้น อาจจะส่งผลให้เขางดเหล้าไปนานๆ เลยก็ได้ หลายๆ คนก็เลิกได้ก็ดี”
       >>>>>>>>>>>
       
       เรื่อง : ทีมข่าว CLILK
       ภาพ : ทีมภาพ CLILK